Vì sao tóc rụng nhiều vào mùa thu
Cứ vào khoảng tháng 9, tháng 10, nhiều người bắt đầu thấy tóc bám đầy lược, đọng trong bồn rửa, vương trên gối. Cảm giác đầu tiên thường là hoảng. Nhưng hiện tượng này đã được các nhà da liễu ghi nhận từ hơn ba mươi năm trước, và nó có tên gọi hẳn hoi.
Tóc không mọc liên tục, tóc mọc theo chu kỳ
Mỗi sợi tóc nằm trong một nang riêng, và nang đó đi qua ba giai đoạn lặp lại suốt đời.
Anagen, giai đoạn mọc
Sợi tóc được tạo ra và dài thêm mỗi ngày. Giai đoạn này kéo dài vài năm, và ở người khỏe mạnh thì phần lớn tóc trên đầu đang nằm ở đây.
Catagen, giai đoạn chuyển tiếp
Rất ngắn, chỉ vài ngày. Nang tóc ngừng hoạt động và bắt đầu co lại.
Telogen, giai đoạn nghỉ
Sợi tóc nằm yên trong nang khoảng ba đến bốn tháng rồi rụng ra, nhường chỗ cho sợi mới mọc lên từ bên dưới.
Điểm mấu chốt nằm ở độ trễ. Vì telogen kéo dài khoảng ba tháng, số tóc rụng mà bạn nhìn thấy hôm nay phản ánh số nang đã bước vào giai đoạn nghỉ từ khoảng ba tháng trước. Nếu có một đợt nhiều nang cùng nghỉ vào giữa hè, thì đến đầu thu bạn mới thấy hậu quả.
Các nghiên cứu nói gì
Năm 1991, hai nhà nghiên cứu Randall và Ebling công bố trên British Journal of Dermatology kết quả theo dõi 14 người đàn ông khỏe mạnh tuổi 18 đến 39 tại Sheffield, Anh, đo đạc 28 ngày một lần suốt 18 tháng. Tỷ lệ nang tóc đang mọc đạt đỉnh trên 90% vào tháng 3 rồi giảm đều cho tới đáy vào tháng 9. Số tóc rụng đạt đỉnh vào khoảng tháng 8 và tháng 9, ở mức trung bình khoảng 60 sợi mỗi ngày, cao hơn gấp đôi so với mùa đông trước đó.
Năm 1996, nhóm của Courtois theo dõi một nhóm nam giới khác và cũng tìm thấy mức rụng cao nhất rơi vào tháng 8, 9 và 10. Nghiên cứu này còn ghi nhận mối liên hệ giữa số giờ nắng và tỷ lệ tóc ở giai đoạn nghỉ.
Nghiên cứu quy mô nhất trên phụ nữ được Kunz, Seifert và Trüeb công bố năm 2009 trên tạp chí Dermatology, phân tích dữ liệu của 823 phụ nữ khỏe mạnh có than phiền về rụng tóc. Kết quả cho thấy một chu kỳ lặp lại hằng năm rõ rệt: tỷ lệ tóc ở giai đoạn nghỉ cao nhất vào mùa hè, thấp nhất vào cuối đông, kèm một đỉnh phụ nhỏ hơn vào mùa xuân.
Vì sao lại có chuyện này
Giả thuyết được nhắc đến nhiều nhất là độ dài ngày. Nhiều loài động vật có vú thay lông theo mùa, và cơ chế điều khiển là lượng ánh sáng mà mắt tiếp nhận, truyền tới hệ nội tiết. Ở người, dấu vết của cơ chế đó có thể vẫn còn, dù đã yếu đi rất nhiều.
Cần nói rõ: khoa học hiện mới chỉ khẳng định chắc chắn về bản thân quy luật, còn nguyên nhân sinh học đứng sau thì vẫn đang là giả thuyết.
Một lưu ý dành riêng cho người Việt
Gần như toàn bộ các nghiên cứu kể trên được thực hiện ở châu Âu, tại những vĩ độ rất cao. Sheffield nằm ở vĩ độ 53,4 độ Bắc, nơi chênh lệch độ dài ngày giữa mùa hè và mùa đông lên tới nhiều giờ đồng hồ.
Hà Nội nằm ở khoảng 21 độ Bắc. Biên độ thay đổi độ dài ngày ở đây nhỏ hơn hẳn. Điều đó có nghĩa là nếu ánh sáng đúng là nguyên nhân, thì hiệu ứng theo mùa ở Việt Nam nhiều khả năng nhẹ hơn so với những gì các nghiên cứu này ghi nhận.
Nói cách khác, quy luật thì có thật, nhưng đừng mặc định mọi đợt rụng tóc mùa thu đều là chuyện theo mùa và tự khắc qua. Nếu tóc rụng ngày càng nhiều thay vì giảm dần sau vài tuần, hoặc bạn thấy da đầu lộ rõ ở một vùng cụ thể, hãy đi khám bác sĩ da liễu thay vì tự suy đoán.
Phân biệt rụng chân tóc và gãy sợi tóc
Đây là chỗ nhiều người nhầm, và nó quyết định bạn nên làm gì.
Rụng theo mùa là tóc rời khỏi nang, tức là rụng cả chân. Nhìn kỹ đầu sợi tóc sẽ thấy một điểm trắng nhỏ. Loại này nằm trong chu kỳ sinh học, không có cách nào can thiệp từ bên ngoài, và tóc mới sẽ mọc lại.
Gãy sợi thì khác hẳn. Sợi tóc đứt ở giữa, không có chân, thường do tác động cơ học và nhiệt. Loại này thì hoàn toàn phòng được. Và trớ trêu là mùa hanh khô lại làm nó nặng thêm đúng vào lúc bạn đang rụng theo mùa, khiến cảm giác hoảng nhân đôi.
Bạn không dừng được đợt rụng theo mùa. Nhưng bạn dừng được phần tóc gãy chồng thêm lên nó.
Những việc nên làm trong mùa này
Đừng chải tóc khi còn ướt. Tóc ướt yếu hơn tóc khô rất nhiều. Hãy thấm bớt nước bằng khăn mềm, vỗ nhẹ thay vì chà xát, rồi mới gỡ rối bằng lược thưa từ ngọn lên.
Đừng đi ngủ với tóc ướt. Tóc ẩm cọ vào gối suốt đêm gây gãy, còn da đầu ẩm kéo dài thì không tốt cho vi hệ trên da đầu. Đây là thói quen phổ biến nhất vào mùa lạnh, vì sấy tóc lâu và người ta ngại.
Hạ nhiệt độ sấy xuống. Nhiệt cao làm bay hơi nước nhanh nhưng đồng thời làm hỏng lớp biểu bì bảo vệ sợi tóc. Giữ máy cách tóc khoảng 15 đến 20 phân, sấy chân tóc trước, và kết thúc bằng một lượt gió mát để lớp biểu bì khép lại.
Đừng buộc tóc quá chặt. Lực kéo liên tục ở chân tóc là nguyên nhân gây rụng có thể phòng tránh, đặc biệt khi buộc cao suốt cả ngày.
Chiếc máy sấy có vai trò gì ở đây
Nói thẳng trước: không có chiếc máy sấy nào can thiệp được vào chu kỳ rụng tóc theo mùa. Bất cứ ai quảng cáo ngược lại đều đang nói quá.
Nhưng máy sấy quyết định hai thứ rất thật. Thứ nhất là thời gian tóc bạn phải chịu nhiệt. Sấy càng lâu, lớp biểu bì càng chịu tổn hại. Thứ hai là mức tĩnh điện, thứ khiến tóc xù rối và gãy nhiều hơn trong những tháng không khí hanh khô.
Crystal Aura HCA11 xử lý cả hai. Động cơ brushless quay 110.000 vòng mỗi phút đẩy luồng gió mạnh, rút ngắn thời gian sấy thay vì dựa vào nhiệt độ cao, đi kèm hệ thống kiểm soát nhiệt thông minh. Ion âm trung hòa điện tích tích tụ trên sợi tóc, giảm hiện tượng tóc dựng và xù mà mùa hanh nào cũng gặp.
Phần còn lại vẫn là chuyện thói quen. Sấy khô hẳn trước khi đi ngủ, và đừng để nhiệt cao lâu hơn mức cần thiết.
Haatz Crystal Aura HCA11
Máy sấy tóc vi mạch trong suốt, tích hợp ion âm và đèn LED plasma ẩn trong đầu sấy.
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn của nhân viên y tế. Nếu tình trạng rụng tóc kéo dài, tăng dần hoặc tập trung ở một vùng da đầu, bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa da liễu.
